Hoofdredactioneel commentaar: sensatie geen drijfveer van EO

Op deze site zijn de afgelopen tijd enorm veel reacties verschenen op onze uitzendingen over en naar aanleiding van ‘Brandon’. Bij deze een reactie van de hoofdredacteur van Uitgesproken EO, over de werkwijze van de redactie bij het maken van de uitzendingen.

- 28 jan 2011 - 00:00

Als redactie werden we verrast, bijna overrompeld door de enorme aandacht van andere media voor onze uitzending over Brandon. Deze week nog zond CNN delen van onze reportage uit, nadat eerder al ook BBC Worldservice contact had gezocht.

Hoe is het gegaan?

Iris, die met Brandon werkt, mailt november vorig jaar onze redactie. Strekking van haar mail: ‘wat ik nu meemaak met Brandon, kan echt niet. Ik ben ten einde raad, daarom zoek ik de media op om zijn situatie te veranderen. Desnoods kost me dat mijn baan.’ Wij kiezen ervoor het verhaal van Iris te checken bij een aantal collega's binnen 's Heeren Loo. Die bevestigen het verhaal maar durven hun verhaal niet op camera te doen.

Toestemming

Een redacteur van Uitgesproken EO informeert bij Iris naar de ouders van Brandon. Dat leidt tot contact met Petra, de moeder van Brandon. Ook zij geeft aan al een tijd te proberen de situatie van Brandon te verbeteren, maar vooralsnog zonder resultaat. Voor de redactie van Uitgesproken EO blijft het lastig om in te schatten wat er ter plekke precies aan de hand is met Brandon.

De moeder van Brandon heeft nog  geen foto’s of videomateriaal van Brandon, maar biedt aan deze te maken. Enkele weken geleden gaat Petra dus met videocamera naar ’s Heeren Loo. Van groot belang, ook voor onze beslissing om de beelden uit te zenden, is daarbij dat ’s Heeren Loo toestemming geeft aan Petra om Brandon te filmen, bedoeld voor een televisie-uitzending van Uitgesproken EO.

Die beelden overtuigen ons van het belang van uitzending. Maar niet nadat wij al het mogelijke hebben gedaan binnen  om de op dat moment bekende en relevante feiten te checken. We stuiten daarbij op een muur van onwil, angst en en bureaucratie. Een muur die onder druk van de uitzending uiteindelijk volledig instort. Gelukkig maar. Een paar voorbeelden:

Bij ‘s Heeren Loo stuiten we op zo'n  muur. Onder het mom van privacy-bescherming willen zij tot en met de uitzending aan toe geen mededelingen doen over het 'individuele geval Brandon'. Ik zeg bewust "onder het mom van" omdat een dag later en onder de grote druk van de publiciteit zo'n beetje het hele dossier van Brandon op straat komt te liggen.

Cijfers

Bij het Centrum voor Consultatie en Expertise, opgericht na de affaire met Jolanda Venema, kan men ons voorafgaand aan de uitzending geen cijfers geven van het aantal 'Brandons' in vergelijkbare situaties. Een belronde die de redactie vervolgens uitvoert langs een groot aantal instellingen, levert onvoldoende bereidheid op om gegevens met ons te delen.

Maar onder druk van de uitzending kan er een dag later plotseling wel een ruwe inschatting gemaakt worden: 40. Twee dagen na de uitzending wordt bekend dat de staatssecretaris een onderzoek laat instellen om met harde, onderbouwde cijfers te komen. We blijven het volgen.

Inspectie

Ook de Inspectie voor de Gezondheidszorg benaderen we voorafgaand aan de uitzending. Zij geven op dat moment aan dat zij in 2008 voor het laatst een bezoek hebben gebracht aan Brandon en volgens hen,  toen alles in orde was. Zij geven niet aan dat zij op de de middag voor onze uitzending nog een bliksembezoek aan Brandon (gaan) brengen.

Na dat bezoek concludeert de Inspectie dat de zorg aan Brandon aan alle regels voldoet. Een relevant gegeven, dat we dus ook melden in onze uitzending. Maar wat ons betreft zeker niet het einde van de discussie is.  Die moet juist gaan over de vraag of al die regels en normen humane zorg voor patiënten als Brandon kunnen garanderen. 

EO

Na de uitzending barst de discussie juist over dit thema los.

Vanuit de kring van betrokkenen (ouders, mensen die in de gehandicaptenzorg werken, instellingen, etcetera) krijgen we een stortvloed aan reakties. Voor het gemak deel ik die in 2 categorieen in: de ene (kleine) groep zegt: het kan echt niet anders, dit soort mensen moeten gecontroleerd en beheerst worden met dwangmiddelen. De andere (grote) groep zegt: investeer echt in aandacht, liefde en zorg, en dan is er verandering mogelijk. Vorige week donderdag maakten we in Uitgesproken EO een vervolgreportage in een instelling waar ze enkele jaren geleden enkele ‘Brandons’ binnenkregen. Die zijn er nu totaal anders aan toe, dan voorheen.

Of dat voor iedereen mogelijk is, en wat daar voor nodig is. Dat is de vraag die nog niet beantwoord is. Het is in de eerste plaats aan de gehandicaptenzorg zelf om met die vraag aan de slag te gaan. Het is ook de verantwoordelijkheid van de media om die vervolgvragen te blijven stellen. Ook Uitgesproken EO wil daar een bijdrage aan leveren.

Bertus Tichelaar, Hoofdredacteur Uitgesproken EO